رمزگشایی علائم شستوشو روی لیبل لباس
لیبل داخل لباسها مجموعهای از آیکونهای بینالمللی دارد که «حداکثر شدت مجازِ مراقبت» را نشان میدهند؛ یعنی اگر از آن حد بالاتر بروید، احتمال آسیب دائمی به لباس زیاد است. این آیکونها در بیشتر کشورها با استاندارد ISO 3758 و سیستم GINETEX همسو هستند و به ترتیب همیشگی نمایش داده میشوند: شستوشو (تشت آب)، سفیدکننده/بلیچ (مثلث)، خشککردن (مربع)، اتوکشی (اتو)، و شویندههای حرفهای/خشکشویی یا وتکلینینگ (دایره). دانستن منطق نقطهها و خطهای زیر آیکونها کمک میکند بدون حفظ کردن دهها حالت، معنی آنها را سریع بفهمید.
شستوشو (تشت آب): دما با «نقطه»، شدت با «خط زیر»
آیکون تشت آب یعنی شستوشوی خانگی مجاز است. عدد داخل تشت یا «نقطهها» نشاندهندهٔ حداکثر دماست (مثلاً یک نقطه ≈ سرد/۳۰°، دو نقطه ≈ ۴۰°، سه نقطه ≈ ۵۰–۶۰°). وجود «یک خط زیر تشت» یعنی فرایند ملایم (چرخش کمتر، مدت کوتاهتر) و «دو خط» یعنی بسیار ملایم (برای بافتهای حساس). علامت «دست در تشت» یعنی فقط شستوشوی دستی مجاز است و «ضربدر روی تشت» به معنی عدم شستوشوی خانگی است.
بلیچ/سفیدکننده (مثلث): کلر آزاد، بدون کلر، یا ممنوع
مثلث خالی یعنی استفاده از بلیچ مجاز است. مثلث با دو خط مورب داخل آن یعنی فقط از سفیدکنندههای بدون کلر (اکسیژن) استفاده کنید. مثلثِ ضربدرخورده یعنی هرگونه بلیچ ممنوع است. اگر دربارهٔ ترکیب پارچه مطمئن نیستید، وقتی مثلث ضربدر دارد از هر نوع سفیدکننده صرفنظر کنید تا آسیب رنگ و الیاف رخ ندهد.
خشککردن (مربع): خشککن درام یا خشککردن طبیعی
مربع در حالت کلی به «خشککردن» مربوط است. «دایره داخل مربع» یعنی خشککن درام (Tumble Dryer) مجاز است و تعداد نقطهها دمای مجاز را نشان میدهد (یک نقطه دمای پایین، دو نقطه دمای معمولی). اگر دایره داخل مربع ضربدر داشته باشد یعنی استفاده از خشککن ممنوع است. نشانههای خشککردن طبیعی همگی با مربع ترکیب میشوند: «یک خط درون مربع» یعنی پهنکردن روی بند، «سه خط عمودی» یعنی آویزانکردن (بدون چلاندن)، «خط افقی داخل مربع» یعنی خشککردن بهصورت تخت (برای بافتها)، و «خط مورب در گوشه» (یا نیمدایره در بالا) یعنی خشککردن در سایه.
اتوکشی (شکل اتو): از دمای پایین تا ممنوع
آیکون اتو با یک، دو یا سه نقطه دمای مجاز را مشخص میکند (نقطهٔ بیشتر، دمای بالاتر). اگر زیر اتو دو خط موجی و ضربدر دیده شود یعنی بخار ممنوع است؛ و اگر کل آیکون اتو ضربدر داشته باشد، اتوکشی بهطور کامل ممنوع است. برای پارچههای مختلط (مثلاً پلیاستر/پنبه) بهتر است همیشه از دمای پایینتر شروع کنید و از لایهٔ محافظ یا اتوی بخار ملایم کمک بگیرید.
خشکشویی و وتکلینینگ حرفهای (دایره): P/F/W و نوارهای زیرین
دایره به فرایندهای حرفهای اشاره دارد. حروف داخل دایره نوع حلال یا فرایند را مشخص میکنند: «P» برای تتراکلرواتیلن و برخی حلالهای معمول خشکشویی، «F» برای هیدروکربنیها، و «W» برای «وتکلینینگ» حرفهای (شستوشوی آبی کنترلشده). یک خط زیر دایره یعنی فرایند ملایم و دو خط یعنی بسیار ملایم. اگر دایره ضربدر داشته باشد، هیچ فرایند حرفهای مجاز نیست. این علائم برای آیتمهای حساس (کتودامن، پشم ظریف، ابریشم) راهنمای مهمی هستند.
برگهٔ تقلب سریع (Quick Cheat Sheet)
- نقطهها = دما (کمتر = خنکتر) | خط زیر آیکون = ملایم/بسیار ملایم | ضربدر = ممنوع
- تشت = شستوشو | مثلث = بلیچ | مربع = خشککردن | اتو = اتوکشی | دایره = خدمات حرفهای
- خشککن درام = دایره داخل مربع | خشککردن تخت = خط افقی داخل مربع | در سایه = خط مورب در گوشهٔ مربع
نکتهٔ مهم: نمادها «حداکثر شدت مجاز» را میگویند؛ بنابراین انتخاب چرخه و دمای پایینتر همیشه امنتر است و به دوام پارچه و محیطزیست کمک میکند. برای لباسهای ترکیبی یا دارای تزیینات (گرماترانسفر، چاپ پفکی، سنگدوزی)، حتی اگر نمادها مجاز باشند، بهتر است رویهٔ ملایمتری انتخاب شود و قبل از شستوشوی کامل، لکهها بهصورت موضعی پیشدرمان شوند.
منابع
- GINETEX — جدول رسمی نمادهای مراقبت (PDF): ginetex.net
- ISO 3758 — کُد برچسبگذاری مراقبت با نمادها (نمای کلی/پرتال): iso.org
- UKFT — توضیحات حقوقی و وابستگی ISO 3758 به سیستم GINETEX (۲۰۲۳): ukft.org
- Government of Canada — راهنمای عمومی نمادهای مراقبت (۵ نماد پایه): canada.ca
- Australian Product Safety — استاندارد اجباری لیبل مراقبت و پذیرش نمادهای بینالمللی: productsafety.gov.au
